Nguyễn Phước Thanh Tuyền, 19 tuổi, thuộc dòng dõi vua Thành Thái nhưng không may mắc chứng bại não. Sau khi cha qua đời, cuộc sống gia đình trở nên vô cùng khó khăn. Hằng ngày, Tuyền phải ngồi bên lề đường bán vé số để cùng mẹ kiếm sống qua ngày.
Cháu Đời Thứ Tư của Vua Thành Thái Lận Đận Mưu Sinh
ẢNH: THANH DUY
Đã hơn một tháng nay, Tuyền ngồi bán vé số tại một quán ăn nhỏ ven Quốc lộ 61C. Mỗi khi gặp người quen, cô bé đều gật đầu chào hỏi lễ phép. Chứng bại não bẩm sinh khiến Tuyền gặp khó khăn trong giao tiếp, nói năng lắp bắp, đứt quãng.
Đôi chân yếu ớt khiến cô chỉ có thể ngồi một chỗ trên chiếc ghế nhỏ. Dưới cái nắng nóng gay gắt, mồ hôi nhễ nhại, Tuyền vẫn cố gắng chịu đựng. Ít ai biết rằng cô gái khuyết tật này lại là hậu duệ của một vị vua triều Nguyễn.
Trong khi con gái bán vé số, bà Nguyễn Bích Thủy, 53 tuổi (mẹ của Tuyền), phụ giúp việc bán quán cơm. Người phụ nữ với làn da rám nắng luôn tất bật, hiếm khi có thời gian nghỉ ngơi. “Hơn 4 giờ sáng, tôi đã phải ra phụ quán, vì vậy Tuyền cũng phải thức dậy sớm để đi theo.
Mỗi ngày, Tuyền ngồi bán khoảng 100 tờ vé số nhưng thường không bán hết. Sau khi quán cơm đóng cửa, tôi lại đi bộ dọc theo Quốc lộ 61C để bán vé số tiếp, rồi mới về nhà,” bà Thủy chia sẻ.
ẢNH: THANH DUY
Cách nơi làm việc hơn 1km, hai mẹ con bà Thủy sống trong một căn nhà nhỏ tại xã Nhơn Ái, thành phố Cần Thơ (trước đây là xã Nhơn Nghĩa, huyện Phong Điền, thành phố Cần Thơ). Đây là căn nhà đại đoàn kết được Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện Phong Điền (cũ) xây tặng từ năm 2011. Trước đây, vợ chồng bà Thủy thậm chí không có nổi một mảnh đất cắm dùi. Nhờ tình thương của một người dì. Họ mới có được mảnh đất nhỏ để dựng nhà, chỗ ở vì thế rất chật hẹp.
Mặc dù diện tích khiêm tốn, căn nhà vẫn dành một không gian trang trọng để thờ cúng tổ tiên. Bàn thờ được chia làm ba cấp. Trên cùng là di ảnh vua Thành Thái uy nghiêm trong bộ long bào, đầu đội mũ xung thiên.
Cấp giữa là di ảnh của hoàng tử Nguyễn Phước Vĩnh Giu trong bộ vest lịch lãm, đeo kính trắng toát lên vẻ tri thức. Phía dưới cùng là di ảnh của hoàng tôn Nguyễn Phước Bảo Tài, con trai hoàng tử Vĩnh Giu, đã qua đời cách đây 5 năm.
ẢNH: THANH DUY
Như thường lệ, khi về đến nhà, bà Thủy lại đỡ Tuyền xuống chiếc xe tự chế có thể trượt trên sàn gạch. Tuyền rất thích thú đẩy xe đi tới lui sau một ngày dài ngồi bán vé số vất vả. Khi trời tối hẳn, bà Thủy kính cẩn dâng hương lên bàn thờ tổ tiên dòng họ chồng.
Bà cho biết, Tuyền là con gái của bà với ông Nguyễn Phước Bảo Tài. Tức là cháu nội của hoàng tử Vĩnh Giu và là cháu cố của vua Thành Thái. Bà Thủy không khỏi xót xa khi cháu đời thứ tư của vua lại có một cuộc sống thiếu thốn, không đủ đầy.
Hơn nữa, cô gái khuyết tật còn phải chịu đựng nhiều khó khăn hơn người bình thường vì hoàn cảnh gia đình quá khó khăn. Không có điều kiện để chữa trị căn bệnh bại não bẩm sinh.
Âm Thầm Giữ Gìn Niềm Tự Hào Dòng Tộc
Khi chia sẻ về dòng dõi bên chồng, bà Thủy bày tỏ sự tiếc nuối khi Tuyền là cháu đời thứ tư của vua Thành Thái (1879-1954, vị vua thứ 10 trong số 13 đời vua triều Nguyễn). Tuy nhiên, phần lớn con cháu của vua không được đoàn tụ, sum họp mà phải ly tán khắp nơi. Cuộc sống của nhiều người rơi vào cảnh khó khăn. Nên họ chỉ âm thầm giữ gìn niềm tự hào về dòng tộc trong lòng.
Mặc dù phải đối mặt với nhiều khó khăn và thiếu thốn. Bà Thủy cho biết mọi người đều cố gắng vượt qua. Họ bỏ qua những lời gièm pha của người đời và làm đủ mọi nghề để kiếm sống, nuôi vợ con.
ẢNH: THANH DUY
Theo các ghi chép lịch sử, bước ngoặt của gia tộc này bắt đầu vào năm 1889. Khi vua Thành Thái được chính quyền bảo hộ Pháp đưa lên ngôi. Ông lên ngôi khi mới 10 tuổi nhưng đã sớm thể hiện tinh thần duy tân. Ông là vị vua nhà Nguyễn đầu tiên cắt tóc ngắn, mặc đồ Tây. Biết lái ca nô và biết nói tiếng Pháp. Tuy nhiên. Vua Thành Thái học tiếng Pháp là để chống lại Pháp, chứ không phải để phục tùng tay sai.
Khác với nhiều vị hoàng đế được bảo hộ. Vua Thành Thái thích đi vi hành, có tinh thần dân tộc và có thái độ chống đối Pháp. Điều này khiến người Pháp rất dè chừng và coi ông như một cái gai trong mắt.
Năm 1907, vua Thành Thái bị phế truất. Sau đó, ông bị áp giải và quản thúc tại Cap Saint Jacques (Vũng Tàu). Đến năm 1916. Ông bị lưu đày ra đảo Réunion, một thuộc địa của Pháp ở châu Phi vào thời điểm đó.
Tại xứ người, cựu hoàng Thành Thái và hoàng phi Chí Lạc sinh sống cùng các con, trong đó có hoàng tử Vĩnh Giu. Sau 31 năm lưu đày, họ mới được trở về quê hương. Nhưng các thành viên trong gia đình bị chia rẽ và không được sống chung.
Bản thân cựu hoàng Thành Thái sống ở Vũng Tàu và sau khi qua đời. Ông được đưa về Huế để chôn cất cùng tổ tiên. Các hoàng tử của vua phiêu dạt mỗi người một nơi.
