Nhiều bậc cha mẹ thường cảm nhận con thứ thông minh và nhanh nhẹn hơn con cả, khiến không ít người thắc mắc liệu đây có phải sự thật hay chỉ là cảm giác.
Cùng khám phá những nghiên cứu, lý giải về tâm lý và thực tế đằng sau nhận định này.
Trong hành trình nuôi dạy con cái, nhiều bậc cha mẹ không khỏi ngạc nhiên khi thấy mỗi đứa trẻ trong gia đình lại có một cá tính và cách hành xử rất khác nhau dù đều là con ruột. Đặc biệt, giữa con cả và con thứ thường xuất hiện những nhận xét trái ngược: con cả ngoan ngoãn, thật thà nhưng con thứ lại nhanh nhẹn, linh hoạt và thậm chí thông minh hơn. Vậy sự thật có đúng là con thứ thông minh hơn con cả như nhận định của nhiều người?
Những quan sát phổ biến trong gia đình
Trên thực tế, con cả thường được cha mẹ chăm sóc kỹ càng và kỳ vọng nhiều hơn nên thường có xu hướng ngoan ngoãn, biết quan tâm. Không ít điểm chung cho thấy con cả mang nét tính cách thật thà, giản dị đôi khi hơi ngây thơ. Trong khi đó, con thứ lại năng động, hiếu động, nhanh nhẹn, có khả năng đọc vị người khác tốt hơn và biết cách tận dụng hoàn cảnh để làm hài lòng cha mẹ.
Nghiên cứu khoa học chứng minh điều gì?
Hai nhà tâm lý học Peter Christensen và Thor Bierkedel đã phân tích dữ liệu hơn 240.000 anh em trai nhập ngũ và phát hiện chỉ số IQ trung bình của con trai cả cao hơn con thứ hai khoảng 3 điểm. Một nghiên cứu khác ở Đại học Edinburgh theo dõi hơn 5.000 anh chị em từ sơ sinh đến 14 tuổi cũng cho thấy con cả thường có tư duy và trí tuệ tốt hơn con thứ.
Theo nhà nghiên cứu Meri Wellace, con cả nhận được sự quan tâm đặc biệt, được thúc đẩy phát triển trí tuệ và kỹ năng thành công từ nhỏ. Hơn nữa, con cả thường phải chăm sóc, hỗ trợ em nên trở nên già dặn và chín chắn hơn. Những yếu tố này tạo nền tảng cho sự phát triển trí thông minh của con cả.
Tại sao cha mẹ lại cảm nhận con thứ thông minh hơn?
Nguyên nhân chính là con thứ phát triển lợi thế nhờ học hỏi từ anh chị, tích lũy kinh nghiệm trước khi bắt đầu thử thách “lần đầu”. Ví dụ như học đi xe đạp, đứa con thứ hai có thể quan sát anh chị đạp xe và tránh được những rủi ro, thất bại ban đầu mà con cả từng trải qua. Điều này giúp con thứ tự tin và linh hoạt hơn trong nhiều tình huống.
Bên cạnh đó, khi có con thứ, cha mẹ thường trở nên linh hoạt và thảnh thơi hơn trong cách nuôi dạy vì đã có kinh nghiệm, không còn quá lo lắng như khi nuôi con đầu lòng. Do đó, con thứ thường nhận được sự dạy dỗ khéo léo, tạo điều kiện phát triển khả năng tự lập, tư duy giải quyết vấn đề và quản lý cảm xúc tốt hơn.
Ngoài ra, con cả thường là “giáo viên” kiêm “người hướng dẫn” cho con thứ trong nhiều tình huống, từ đó rèn luyện kỹ năng lãnh đạo, xây dựng khả năng giải quyết vấn đề. Mặt khác, con thứ học hỏi trực tiếp và nhanh chóng từ anh chị nên có thể phát triển những năng lực độc đáo và vượt trội ở một số mặt.
Không nên so sánh, hãy phát huy thế mạnh của từng con
Tuy nhiên, chỉ số IQ không phải là thước đo duy nhất hay toàn diện cho sự thông minh hay thành công của một đứa trẻ. Những yếu tố khác như kỹ năng giải quyết vấn đề, khả năng giao tiếp, làm việc nhóm cũng quan trọng không kém.
Mỗi đứa trẻ đều có tiềm năng, sở trường riêng. Thay vì so sánh con cả và con thứ, các bậc cha mẹ nên tập trung nuôi dưỡng, phát huy điểm mạnh tốt nhất của từng bé để các con có nền tảng phát triển bền vững và thành công trong tương lai.
Kết luận
Qua những phân tích, có thể thấy rằng con cả vốn có những ưu thế tạo nên trí tuệ vượt trội trong nhiều nghiên cứu, trong khi con thứ lại nổi bật về sự linh hoạt, tự tin nhờ kinh nghiệm học hỏi từ anh chị và sự tự do trong cách cha mẹ nuôi dạy. Mỗi đứa trẻ theo đó phát triển theo cách riêng biệt và đều đáng được trân trọng và khích lệ.
Vì vậy, việc cha mẹ cảm nhận con thứ thông minh hơn con cả chỉ là một góc nhìn dựa trên những biểu hiện cụ thể, chưa phản ánh đầy đủ toàn bộ năng lực và tiềm năng của từng con trẻ trong gia đình.
